Ćwiczenia aparatu artykulacyjnego, które mogą pomóc wyeliminować boczną wymowę głoski [ś]

Jakie ćwiczenia aparatu artykulacyjnego mogą pomóc wyeliminować boczną wymowę głoski [ś]?
Ćwiczenia aparatu artykulacyjnego, które mogą pomóc wyeliminować boczną wymowę głoski [ś]
Boczna wymowa głoski [ś] to sygmatyzm boczny (seplenienie boczne). Polega na tym, że język ułożony jest w jamie ustnej niesymetrycznie. Z boku powstaje szczelina, przez którą wydobywa się powietrze. W logopedii wyróżniamy sygmatyzm boczny prawostronny, lewostronny lub obustronny, a to oznacza, że powietrze ucieka przez szczelinę z prawej, lewej strony lub jednocześnie z obu stron.
Dziecko w czasie wymawiania głoski torem bocznym kieruje strumień powietrza na boki, a nie centralnie. Na środku języka nie tworzy się rowek. Boczna wymowa głosek dentalizowanych, a więc również głoski [ś], należy do wad wymowy, które nie są łatwe w terapii ze względu na złożoność przyczyn. Gdy głoska jest artykułowana wadliwie bocznie, jej brzmienie jest nieprzyjemne w odbiorze. Potrzebne są zdecydowane działania i wspólna, systematyczna praca terapeuty, dziecka i rodziców po uprzedniej kompleksowej diagnozie logopedycznej.
Warto dodać, że terapia seplenienia bocznego trwa zazwyczaj długo. Przy bocznej wymowie głoski [ś] niezbędne jest zastosowanie odpowiednich ćwiczeń oddechowych, których celem będzie wypracowanie umiejętności emitowania powietrza centralnie, czyli w linii środkowej języka.
Przykładowym ćwiczeniem oddechowym, które można zastosować, jest:
- dmuchanie przez słomkę (ważne, aby dziecko nie zagryzało słomki, a centralnie trzymało ją wargami),
- gra na flecie (długi wydech),
- dmuchanie na obiekt (różdżka baniek, płomień świecy) w linii środkowej.
Podczas diagnozy logopedycznej należy zwrócić uwagę na to, w jaki sposób dziecko oddycha w spoczynku: prawidłowo torem nosowym czy może nieprawidłowo torem ustnym. Aby powietrze przechodziło odpowiednim torem, istotne jest również prawidłowe ogólne napięcie mięśniowe ciała. Asymetria napięcia mięśniowego ciała, która może być związana z wadą postawy, a w konsekwencji doprowadzić nawet do wad zgryzu, stanowi jedną z częstszych przyczyn bocznej wymowy głosek. Boczna wymowa głosek może wynikać także m.in. z niedosłuchu jednostronnego czy niesymetrycznego przerośnięcia tkanki adenoidalnej (migdałki podniebienne). Bardzo ważna jest w tym przypadku konsultacja i współpraca ze specjalistami (np. fizjoterapeutą, rehabilitantem, ortopedą, laryngologiem).
W trakcie ćwiczeń usprawniających pracę języka i mięśnia okrężnego warg należy zwrócić szczególną uwagę na zachowanie symetrii ruchu. Proponowane ćwiczenia to: „koci grzbiet” – unoszenie środka języka przy apeksie przylegającym do wewnętrznej strony dolnych siekaczy, przyklejanie i przytrzymywanie wklejonego szerokiego języka w podniebienie twarde, sięganie czubkiem języka do najdalszych zębów w dolnym łuku zębowym, kląskanie, przytrzymywanie małego produktu spożywczego czubkiem języka za dolnymi zębami, lizanie dna jamy ustnej ruchem przypominającym wymiatanie, bardzo dokładne wymawianie naprzemienne samogłosek [e] – [o] z obserwacją symetrycznego ruchu warg.
Istotna jest praca nad prawidłową postawą ciała. W przypadku seplenienia bocznego należy zwrócić szczególną uwagę, aby dziecko siedziało przy stole z podparciem stóp, prosto, symetrycznie, z rękami na blacie stołu, nie podpierając rękami głowy. Terapię bocznej wymowy głoski warto wzbogacić o ćwiczenia słuchowe.

![Brak utrwalenia [r] w mowie spontanicznej](/appFiles/site_181/images/doc/VFY8fKGBe6q2niH.jpeg)
![Terapia wadliwej wymowy głoski [ź]](/appFiles/site_181/images/doc/RswSMbatqCFc4En.png)








