Artykuły Zapraszamy do lektury ciekawych treści na blogu stworzonym z myślą o logopedach. Znajdziesz tu między innymi artykuły merytoryczne, materiały przygotowane w nawiązaniu do aktualnych dni z kalendarza świąt nietypowych, ciekawostki logopedyczne oraz zagadki „Fakt czy mit?”.

Reforma ortografii – zmiany w pisowni w 2026 r. w praktyce logopedy

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują nowe zasady pisowni ogłoszone przez Radę Języka Polskiego. To łącznie 11 zmian, istotnych nie tylko w szkole, lecz także w gabinecie logopedycznym. O ich stosowaniu należy pamiętać między innymi w trakcie pisania opinii, zaleceń, kart pracy oraz treści dla rodziców. Zmiany ogłoszone w maju 2024 [1] przez Radę Języka Polskiego dotyczą trzech obszarów: pisowni wielką i małą literą, pisowni łącznej i rozdzielnej oraz zapisu z łącznikiem. Z założenia reforma ma eliminować wyjątki i odpowiadać potrzebom użytkowników języka, którzy i tak – często nieświadomie – ujednolicają zapis, np. w nazwach mieszkańców miast i państw. Z artykułu dowiesz się: Jakie zmiany w pisowni wprowadziła RJP? Które zmiany zasad pisowni i interpunkcji są szczególnie istotne dla logopedów? W których dokumentach logopedycznych należy zwrócić szczególną uwagę na nowe zasady polskiej pisowni?

W jaki sposób wywołać głoskę [t]?

W literaturze można spotkać informacje, że wadliwa artykulacja głoski [t] występuje bardzo rzadko, a także, że likwidowanie tej nieprawidłowości nie jest skomplikowane – wystarczy uświadomić dziecku, że „pokazywanie języka” (w sytuacji, kiedy wadliwą cechą głoski jest wymowa międzyzębowa) nie jest estetyczną ani pożądaną cechą [1]. Doświadczenie zawodowe wielu logopedów pokazuje jednak, że przywrócenie poprawnej artykulacji głoski [t] nie zawsze jest proste, a zatem nie wystarczy jedynie wytłumaczyć pacjentowi, jak ma układać język lub polecić, by nie wysuwał go poza zęby [2].

Prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2025 krok po kroku

Najpóźniej do 31 marca 2026 r. należy wypłacić wszystkim uprawionym pracownikom dodatkowe wynagrodzenie roczne za 2025 r. Od lat stanowi ono istotny element systemu wynagradzania pracowników oświaty. Choć co do zasady reguły jego przyznawania są znane, w praktyce szkolnej co roku pojawiają się pytania i wątpliwości. Przedstawiamy krok po kroku procedurę ustalenia prawa do trzynastki oraz niezbędne dokumenty.

Zasadność i okoliczności wprowadzania komunikacji alternatywnej i wspomagającej (AAC) w terapii logopedycznej u osób dorosłych

We wstępie do tematu usprawniania logopedycznego u osób dorosłych z wykorzystaniem metod komunikacji wspomagającej i alternatywnej warto wspomnieć o kryterium wieku jako cesze biologicznej języka (biolektu), którym posługują się ludzie. Wyróżnia się cztery grupy: biolekt dziecięcy, młodzieżowy, wieku dojrzałego i wieku starszego (senioralny). Zapoznanie się z ich charakterystykami pozwala przybliżyć językowy obraz świata poszczególnych przedstawicieli grup. Wśród cech danych biolektów można wskazać istotne różnice, które niewątpliwie mają wpływ na określanie przez logopedę głównego celu terapeutycznego, możliwego zakresu działań terapeutycznych i rokowań (bezpośrednio związanych ze stanem zdrowia). Wraz z postępem procesu starzenia się przede wszystkim należy pamiętać o wzroście ryzyka wielochorobowości czy też obniżaniu się jakości funkcjonowania poznawczego, które niekiedy uniemożliwia proces uczenia się. Z artykułu dowiesz się: Jaką formę komunikacji może przybierać komunikacja alternatywna i wspomagająca? U jakiej grupy pacjentów dorosłych warto rozważyć wprowadzenie AAC? Jakie są nadrzędne cele korzystania z AAC?

Emocje jako język prewerbalny i pierwszy język dziecka

W rozumieniu gotowości komunikacyjnej kluczowe jest uwzględnienie nie tylko tego, co dziecko pokazuje, ale również, czy jego zachowania mają charakter celowy. Emocja nie jest jedynie przeżyciem wewnętrznym – to sygnał nadawany do otoczenia. Jak zauważa A. Kamyk-Wawryszuk, istotne jest dostrzeżenie, czy i w jakim stopniu zachowania te mają charakter intencjonalny [1]. Intencjonalność oznacza zdolność do odróżniania sposobu działania od zamiaru [2] – a więc rozumienia, że określony gest, spojrzenie czy dźwięk może być świadomym aktem komunikacyjnym, a nie jedynie odruchem czy reakcją emocjonalną. W pracy logopedycznej oznacza to konieczność odczytywania, czy dziecko komunikuje się „po coś”, czy jego sygnał niesie zamierzony przekaz.

Podsumowanie, wnioski i zalecenia do pracy logopedy po I półroczu

Pierwsze półrocze roku szkolnego to kluczowy okres w pracy logopedy zatrudnionego w placówce oświatowej. Jest to czas diagnozy, planowania terapii oraz intensywnej pracy z dziećmi wymagającymi wsparcia w zakresie rozwoju mowy i komunikacji. Działania logopedyczne obejmują zarówno diagnozę, terapię indywidualną i grupową, współpracę z rodzicami i nauczycielami, jak i czynności profilaktyczne.

Rozmowa twarzą w twarz

Rozmowa twarzą w twarz to coś więcej niż wymiana słów. Towarzyszą jej kontakt wzrokowy, mimika, gesty i dostrzegalne dla partnera komunikacji wyrazy emocji, które w większym stopniu niż sama treść budują prawdziwe porozumienie. Z okazji Ogólnopolskiego Dnia Rozmów Twarzą w Twarz przypominamy, jak ogromne znaczenie ma bezpośrednia komunikacja w rozwoju mowy, relacji i kompetencji społecznych dzieci oraz dorosłych. Na strefalogopedy.pl zebraliśmy artykuły, które pokazują, dlaczego rozmowa „na żywo” pozostaje niezastąpiona w świecie pełnym ekranów i jak świadomie wspierać jej rozwój u pacjentów logopedycznych.

Terapia miofunkcjonalna w praktyce logopedycznej – historia, cele

Terapia miofunkcjonalna jest coraz popularniejszą formą oddziaływań logopedycznych u pacjentów z nieprawidłowym przebiegiem funkcji biologicznych, wadami anatomicznymi w budowie narządów mowy, nieprawidłowymi nawykami angażującymi mięśnie orofacjum. Diagnoza miofunkcjonalna wymaga często zaangażowania licznych specjalistów, jak logopedzi, ortodonci, fizjoterapeuci, osteopaci, lekarze czy psychologowie. Zaburzenia miofunkcjonalne dotyczyć mogą pacjentów w każdym wieku, od noworodków po osoby dorosłe i wymagają odpowiedniej diagnozy oraz terapii.

Jaka jest komunikacja dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim?

Mowa dzieci z niepełnosprawnością intelektualną rozwija się w sposób odmienny od typowego, a tempo i zakres nabywania umiejętności językowych mogą być zróżnicowane. Trudności w komunikacji werbalnej często wpływają nie tylko na funkcjonowanie dziecka w środowisku rodzinnym i szkolnym, lecz także na jego relacje społeczne oraz samodzielność.

Wcześniactwo okiem logopedy

Coraz częściej do gabinetów logopedów/neurologopedów trafiają dzieci przedwcześnie urodzone. Według danych GUS w roku 2019 na świat przyszło prawie 28 tyś. dzieci urodzonych przed 37. tygodniem ciąży [1].  Dzięki rozwojowi medycyny nawet te najmniejsze, urodzone przed 28. Hbd, mają coraz większe szanse na przeżycie. Szeroko zatem w środowisku specjalistów omawia się kwestie związane z tym, jak wspierać i monitorować rozwój tej grupy dzieci.