Aktualny

Logopedyczne objawy guza mózgu

Dorota Dudzińska

Autor: Dorota Dudzińska

Dodano: 22 lipca 2024
guz mózgu

W wyniku pojawienia się guza mózgu zostaje zachwiana równowaga warunków anatomicznych. Część objawów jest zależna od wzrostu ciśnienia śródczaszkowego. Druga grupa objawów guza mózgu to efekt bezpośrednich uszkodzeń określonych struktur w mózgu, czyli zmian nowotworowych. Do charakterystycznych patologicznych konsekwencji nowotworu mózgu należą między innymi zaburzenia komunikacji werbalnej i pisanej (pisania i czytania). Zmiany w mowie, artykulacji oraz rozumieniu języka mogą być pierwszymi, logopedycznymi objawami guza mózgu i wskazywać na konieczność dalszej diagnostyki neurologicznej.

Z artykułu dowiesz się:

  • Jakie zmiany w artykulacji oraz rozumieniu mowy mogą wskazywać na konieczność dalszej diagnostyki neurologicznej?
  • Z czego wynikają określone ogólne oraz logopedyczne objawy guza mózgu?
  • Jaki wpływ na obraz zaburzenia ma lokalizacja guza mózgu?
  • Jaką diagnozę logopedyczną najczęściej stawia się pacjentom z guzem mózgu?

Logopedyczne objawy guza mózgu

Jakie objawy wynikają ze wzrostu ciśnienia śródczaszkowego?

Są to objawy niezależne od miejsca lokalizacji guza. Wynikają ze wzrostu ciśnienia z powodu powiększania się masy mózgu w puszce kostnej czaszki. Należą do nich przede wszystkim:

  • bóle głowy – jako pierwszy objaw guza mózgu występują u około 50% chorych, natomiast w późniejszym okresie dotyczą nawet 90% chorych;
  • nudności i wymioty – w wyniku silnego bólu głowy lub/i podrażnienia nerwu błędnego;
  • zaburzenia świadomości, senność – mogą być pierwszym objawem u blisko 40% chorych. Mogą obejmować zaburzenia wyższych czynności psychicznych;
  • zaburzenia ostrości wzroku;
  • uszkodzenie nerwu odwodzącego – klinicznie widoczne w postaci tendencji do zwracania głowy w kierunku niedowładnego mięśnia (w ok. 20% przypadków objaw ten występuje obustronnie);
  • zawroty głowy, poczucie niestabilności, zaburzenia równowagi, czasem sztywność karku;
  • objaw Cushinga – objawia się m.in. otłuszczeniem twarzy i tułowia, zaczerwienieniem policzków, pojawieniem się rozstępów i hirsutyzmu, nadciśnieniem tętniczym, upośledzeniem tolerancji glukozy oraz osłabieniem i zanikiem mięśniowym.

Jakie objawy wynikają z lokalizacji guza mózgu?

Objawy związane z lokalizacją guza, czyli ogniskowe, można podzielić na:

  • objawy ubytkowe – pod postacią niedowładów i zaburzeń czucia (występują one najczęściej w przebiegu guzów szybko rosnących, np. złośliwych glejaków);
  • objawy podrażnieniowe – przede wszystkim pod postacią ogniskowych napadów padaczkowych.

Niestety często objawy bywają mało swoiste, a ich obraz zależy przede wszystkim od umiejscowienia nowotworu. Mogą sygnalizować chorobę nowotworową, jak i zupełnie banalne dolegliwości. W niektórych przypadkach nawet niewielki guz wywołuje ciężkie zaburzenia neurologiczne i istotną utratę sprawności. Częściej jednak objawy pojawiają się dopiero wtedy, gdy zmiana patologiczna jest już bardzo duża.

Wybrane lokalizacje a logopedyczne objawy guza mózgu

Guzy płata czołowego mogą się manifestować m.in. postępującym otępieniem, obniżeniem napędu, brakiem krytycyzmu, niekiedy agresją, zaburzeniami zachowania i stanu psychicznego, zaburzeniami koncentracji uwagi, spowolnieniem myślenia, brakiem inicjatywy, zmianą charakteru pacjenta. Uszkodzenie ośrodka Broca spowoduje objawy afazji ruchowej, a guzy okolicy przedruchowej mogą być przyczyną apraksji, zaburzeń chodu (na szerokiej podstawie), astazji, abazji. Pojawiają się patologiczne odruchy deliberacyjne.

Guzy płata ciemieniowego mogą objawiać się różnego rodzaju zaburzeniami czucia po stronie przeciwnej do uszkodzenia: czucia epikrytycznego, agrafestezją, astereognozją, zaburzeniem schematu ciała (somatopoagnozją). Guz zlokalizowany na pograniczu płata ciemieniowego i potylicznego spowoduje objawy prozopagnozji (niemożność rozpoznawania twarzy) oraz agnozji przestrzennej (mylenie stron prawa-lewa). Charakterystycznym dla uszkodzenia płata ciemieniowego jest również zespół Gerstmanna, który objawia się agrafią, akalkulią, agnozją palców i apraksją konstrukcyjną.

Guzy mózgu to, obok chorób naczyniowych (udarów) oraz urazów czaszkowo-krzyżowych, to najczęstsza przyczyna występowania afatycznych zaburzeń mowy.

Czy można przypisać objaw zaburzenia mowy do miejsca występowania guza?

Realizacja złożonych zachowań językowych jest wynikiem współdziałania różnych ośrodków tworzących dynamiczny układ funkcjonalny. Dynamiczna organizacja funkcji językowych oznacza, że dana czynność jest odmiennie regulowana na różnych etapach nabywania umiejętności. W wypadku uszkodzenia mózgu i zaburzenia mechanizmu regulującego określoną funkcję istnieje możliwość przebudowy jej mózgowej organizacji. Z tej przyczyny trudno o jednoznaczny, stały spis obserwowanych zaburzeń komunikacji przypisanych do lokalizacji zmian nowotworowych mózgu.

Światowy Dzień Guza Mózgu

8 czerwca obchodzony jest Światowy Dzień Guza Mózgu. Zainicjowany został w 2000 roku przez Niemieckie Stowarzyszenie Guza Mózgu (Deutsche Hirntumorhilfe) w celu uświadomienia ludziom na całym świecie, z czym zmagają się chorzy oraz jak można im pomóc w procesie leczenia. Dzień ten daje też możliwość okazania wsparcia i solidarności cierpiącym na guza mózgu. Oficjalnym symbolem święta jest szara wstążka.

Bibliografia:

Nagańska E. (2006), Objawy neurologiczne guzów mózgu, [w:] „Postępy Nauk Medycznych”, nr 3/2006.

Panasiuk J. (2015), Postępowanie logopedyczne w przypadku afazji, [w:] Grabias S., Panasiuk J., Woźniak T. (red.), Logopedia. Standardy postepowania logopedycznego, Wydawnictwo UMCS, Lublin.

Zespół Cushinga – objawy i przyczyny u dzieci i dorosłych, https://diag.pl/pacjent/artykuly/zespol-cushinga-objawy-i-przyczyny-u-dzieci-i-doroslych/ [dostęp: 2.06.2023 r.].

Autor: Dorota Dudzińska
Dorota Dudzińska

Autor: Dorota Dudzińska

Neurologopeda, terapeuta ręki, oligofrenopedagog, hipoterapeuta. Pracuje przede wszystkim z dziećmi (w wieku żłobkowym, przedszkolnym i szkolnym). Chętnie łączy formy terapii (np. hipoterapia i logopedia, terapia ręki i logopedia), ceni holistyczne podejście do terapii podopiecznego. Pasjonatka w zawodzie z dużym doświadczeniem w pracy z dziećmi z dyslalią, opóźnionym rozwojem mowy, oligofazją i z całościowym zaburzeniem rozwoju. Redaktor merytoryczna recenzowanego czasopisma Strefa Logopedy.

DIAGNOZA I TERAPIA ZABURZEŃ GŁOSU U DZIECI

DIAGNOZA I TERAPIA ZABURZEŃ GŁOSU U DZIECI
Sprawdź »