Przedstawiamy przykładowe, rozbudowane podsumowanie wykonanych zadań oraz efektów pracy logopedy w I półroczu roku szkolnego. Warto pamiętać, że przepisy nie precyzują, jak często należy podsumowywać działania logopedy. Warto wzorować się na rozwiązaniach stosowanych w pracy z uczniami z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego. Zgodnie z tym podejściem, ocena efektywności powinna być przeprowadzana przynajmniej dwa razy w roku szkolnym – najlepiej w okolicach zakończenia półrocza.

1. Badania przesiewowe, diagnoza logopedyczna i kwalifikacja do terapii

Na początku roku szkolnego … wykonano badania przesiewowe. Badanie przesiewowe nie jest równoznaczne z diagnozą. Ma na celu jedynie wyłonienie tych dzieci, których mowa nie rozwija się normatywnie, a zatem które wymagają diagnozy logopedycznej.

Badanie przesiewowe przeprowadzono w grupach: …

Podczas badania przesiewowego oceniano głównie:

• artykulację,
• rozumienie i ekspresję językową,
• płynność mowy,
• słuch fonemowy,
• sprawność i budowę narządów mowy,
• jakość oddechu, fonacji i prozodii.

Efekty badań przesiewowych to:

• wyłonienie dzieci z zaleceniem diagnozy logopedycznej, diagnoza i na jej podstawie zakwalifikowanie do terapii logopedycznej,
• opracowanie wstępnych zaleceń do pracy domowej i wspomagania rozwoju mowy,
• zalecenie dodatkowych konsultacji specjalistycznych lub lekarskich,
• przygotowanie indywidualnych planów pracy.

2. Terapia logopedyczna – działania indywidualne i grupowe

Po zakończeniu diagnozy rozpoczęto terapię logopedyczną. W pierwszym półroczu zajęcia odbywały się zgodnie z przyjętym harmonogramem.

Terapia obejmowała:

• zajęcia indywidualne,
• zajęcia grupowe.

Główne obszary pracy:

• korekta wad wymowy (m.in. seplenienie, rotacyzm, kappacyzm, gammacyzm),
• usprawnianie motoryki narządów mowy,
• doskonalenie funkcji oddechowych i fonacyjnych,
• rozwijanie słuchu fonemowego i analizy/syntezy głoskowej,
• poszerzanie zasobu słownictwa i rozwój kompetencji językowych,
• wspieranie rozwoju komunikacji u dzieci z trudnościami rozwojowymi (np. opóźniony rozwój mowy, zaburzenia ze spektrum autyzmu).

3. Realizowane ćwiczenia i metody pracy

W pracy terapeutycznej wykorzystywano metody dostosowane do wieku oraz indywidualnych potrzeb dziecka. Szczególny nacisk kładziono na skuteczność, atrakcyjność ćwiczeń oraz elementy aktywizujące.

Najczęściej stosowane formy i narzędzia:

• ćwiczenia logorytmiczne i słuchowe,
• ćwiczenia motoryki małej, w tym praksji i kinestezji,
• elementy terapii manualnej i masażu logopedycznego,
• pomoce obrazkowe i językowe,
• gry planszowe i słowne,
• narzędzia multimedialne (materiały audio, aplikacje edukacyjne),
• praca na materiale tematycznym (pory roku, święta, codzienne sytuacje).

4. Współpraca z rodzicami i opiekunami

W I półroczu podejmowano systematyczną współpracę z rodzicami i opiekunami dzieci objętych terapią logopedyczną.

Formy współpracy:

• przekazywanie informacji o wynikach badań przesiewowych oraz sugerowanych kierunkach pracy terapeutycznej,
• regularne zalecenia ćwiczeń do wykonywania w domu,
• konsultacje indywidualne (w miarę potrzeb), rozmowy o postępach i trudnościach dziecka,
• przekazywanie materiałów dydaktycznych wspomagających terapię (karty pracy, ćwiczenia artykulacyjne).

5. Współpraca z nauczycielami i specjalistami

Praca logopedy była również skoordynowana z działaniami wychowawczymi i edukacyjnymi w placówce. W miarę potrzeb logopeda konsultował się z nauczycielami oraz innymi specjalistami.

Współpraca obejmowała m.in.:

• przekazywanie informacji o potrzebach dziecka,
• wskazówki dotyczące możliwości wspierania prawidłowego rozwoju mowy w codziennych sytuacjach edukacyjnych,
• udział w zespołach wsparcia psychologiczno-pedagogicznego,
• konsultacje z pedagogiem specjalnym/psychologiem.

6. Działania profilaktyczne i wspierające rozwój mowy

W pierwszym półroczu logopeda realizował również działania profilaktyczne i edukacyjne.

Działania te obejmowały:

• ćwiczenia usprawniające narządy mowy w grupach (np. grupowe zajęcia logorytmiczne), zabawy oddechowe i fonacyjne,
• edukację w postaci pogadanek oraz tablic informacyjnych dla dzieci dotyczącą:
  • prawidłowej emisji głosu,
  • znaczenia sposobu oddychania,
  • higieny narządu mowy,
• promowanie działań wspierających rozwój mowy dzieci poprzez materiały informacyjne dla rodziców.

7. Postępy dzieci i efekty pracy w I półroczu

W trakcie pierwszego półrocza w pracy terapeutycznej zaobserwowano u większości dzieci wyraźne postępy. Nawiązano kontakt terapeutyczny.

Najczęściej odnotowywane efekty terapii:

• poprawa sprawności narządów artykulacyjnych,
• lepsza kontrola oddechu i fonacji,
• prawidłowa realizacja wybranych głosek w izolacji, sylabach, wyrazach,
• poprawa rozumienia poleceń i rozwój wypowiedzi,
• zwiększenie aktywności komunikacyjnej i pewności w wypowiedziach,
• lepsza umiejętność różnicowania głosek (słuch fonemowy).

8. Wnioski do dalszej pracy w II półroczu

Na podstawie obserwacji oraz efektów działań terapeutycznych zaplanowano kontynuację pracy w następujących kierunkach:

• kontynuacja terapii logopedycznej dzieci objętych wsparciem,
• wprowadzanie głosek do mowy spontanicznej u dzieci, które osiągnęły poprawną realizację w ćwiczeniach,
• dalsze wspieranie rozwoju komunikacji i języka u dzieci z ORM,
• wzmacnianie współpracy z rodzicami w zakresie systematyczności ćwiczeń domowych,
• stałe konsultacje z nauczycielami i specjalistami,
• prowadzenie działań profilaktycznych dla szerszej grupy dzieci.

Podsumowanie

Działania logopedy w I półroczu roku szkolnego miały charakter kompleksowy i obejmowały diagnozę, terapię, profilaktykę oraz współpracę z rodzicami, nauczycielami i specjalistami. Praca terapeutyczna prowadzona była zgodnie z potrzebami dzieci oraz założeniami pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

Efekty działań w większości przypadków były zauważalne, a kontynuacja terapii w II półroczu pozwoli na dalsze utrwalanie i rozwijanie osiągniętych postępów.

Sprawozdanie z pracy logopedy po I półroczu roku szkolnego >>