Wizyta noworodka u logopedy może mieć różny przebieg i charakter w zależności od tego, z jakim problemem zgłaszają się do specjalisty rodzice. Najczęściej:

• noworodek ma trudności z ssaniem piersi lub butelki,
• dziecko cmoka, krztusi się albo szybko się męczy podczas karmienia,
• noworodek ma niewystraczające przyrosty masy ciała,
• dla matki karmienie piersią jest bolesne,
• dziecko śpi z otwartą buzią,
• noworodek ma podejrzenie skróconego wędzidełka języka,
• dziecko urodziło się przedwcześnie,
• dziecko dużo ulewa i połyka powietrze,
• mały pacjent z trudnością się wycisza i ma problemy z regulacją oddechu podczas jedzenia.

Wizyta noworodka u logopedy powinna przebiegać w miłej i ciepłej atmosferze oraz być skupiona wokół tych problemów, z którymi zgłaszają się rodzice. Specjalista zajmujący się noworodkami powinien posiadać szeroką wiedzę na temat porodu, laktacji, rozwoju noworodka, a także umiejętność oceny odruchowych reakcji oralnych i anatomii jamy ustnej.

W trakcie badania logopedycznego warto koncentrować swoją uwagę wokół:

• Wywiadu – podczas rozmowy należy zebrać nie tylko informacje na temat przebiegu porodu, ale też sposobu karmienia (piersią, butelką, mieszany) i charakteru ewentualnych trudności w tym zakresie. Przydatnym narzędziem może być Protokół Umiejętności Ssania Piersi[1];

• Oceny budowy jamy ustnej– konieczna jest analiza czynnika anatomicznego i jego wpływu na ewentualne zgłaszane trudności w karmieniu czy na sposób oddychania. Przydatnymi narzędziami mogą być skale do oceny wędzidełka języka BTAT/Bristolska Skala Oceny Wędzidełka i skala autorstwa Alison Hazelbaker [2, 3];

• Oceny odruchowych reakcji oralnych– nieprawidłowy obraz w tym zakresie może wynikać m.in. problemów okołoporodowych (niedotlenienie, urazy przy porodzie), niedojrzałości układu nerwowego, wcześniactwo. Warto pamiętać, że ocena odruchowych reakcji szukania czy ssania może być nieprawidłowa, jeśli mały pacjent jest najedzony albo zbyt zmęczony;

• Oceny sposobu karmienia – obserwacja powinna być prowadzona bezpośrednio przez logopedę podczas karmienia dziecka piersią i/lub butelką;

• Oceny napięcia mięśniowego i etapu rozwoju psychoruchowego– specjalista powinien przyjrzeć się jakości motoryki spontanicznej. Konieczna jest tu znajomość etapów rozwoju psychoruchowego małego dziecka;

• Doboru akcesoriów do karmienia– logopeda powinien zapoznać się z używanymi przez rodziców akcesoriami (m.in. butelka do karmienia, smoczek, nakładki na piersi, poduszka do karmienia);

• Pozycji do karmienia– m.in. sposób przystawiania do piersi, ustawienie i wysokość głowy względem tułowia dziecka i mamy, kąt podawania butelki;

W przypadku zaobserwowania nieprawidłowości w zachowaniu dziecka, sposobie przyjmowania pokarmu czy budowie jamy ustnej warto przeprowadzić pełną diagnozę logopedyczną, rozszerzyć wywiad i zebrać wszystkie potrzebne dane, oraz wystosować zalecenia dla rodziców. Należy rozważyć, czy dziecko wymaga konsultacji u innych specjalistów, np. Certyfikowanego Doradcy Laktacyjnego, fizjoterapeuty.

W przypadku obserwowania nieprawidłowości w funkcjonowaniu noworodka logopeda powinien rekomendować odpowiednio wizytę u CDL, fizjoterapeuty czy neonatologa. Niskie przyrosty masy ciała, bolesne karmienie piersią czy niechęć do ssania piersi wymagają konsultacji zespołowych. Pierwsze dni życia dziecka są niezwykle ważne – w tym okresie normuje się produkcja mleka i stabilizuje proces laktacji.

Logopedzi pracujący z noworodkami powinni w sposób szczególny mieć na względzie rekomendacje dotyczące zabiegu frenotomii. Warto zaznaczyć, że w literaturze przedmiotu mocno podkreśla się, że decyzja o podcięciu wędzidełka u tak małego dziecka powinna być podejmowana zespołowo, a także po pełnej ocenie matki i dziecka przez specjalistę w zakresie laktacji [4, 5].