Badania wykazały, że alkohol spożywany przez ciężarną kobietę swobodnie przenika przez barierę łożyskową do krwioobiegu płodu, powodując ryzyko wystąpienia poalkoholowego spektrum zaburzeń rozwojowych FASD (ang. fetal alkohol spectrum disorder ) 1 . Zespół wad rozwojowych (fizycznych, poznawczych, społecznych i emocjonalnych) powstałych na skutek spożywania alkoholu przez matkę w czasie ciąży to płodowy zespół alkoholowy – FAS (ang. fetal alkohol syndrom ) 2 . Patomechanizm FAS wciąż jest przedmiotem badań i w dalszym ciągu pozostaje w wielu kwestiach niewyjaśniony 3 .

Dnia 9 września przypada Światowy Dzień FAS. Rozpoczyna się punktualnie o godz. 9.09. Dziewiątki to symbol ciąży. FAS z angielskiego tłumaczy się jako Płodowy Zespół Alkoholowy (Fetal Alcohol Syndrome – FAS). Alkoholowy zespół płodowy (zespół FAS) to stan występujący u dziecka w wyniku narażenia na alkohol spożywany przez matkę w czasie ciąży. Problemy wynikające z jego powstaniem różnią się w zależności od dziecka, ale wady spowodowane przez alkohol nie są odwracalne. Według statystyk w Polsce na 300 000 urodzeń, aż 1000 dzieci ma FAS. Obecnie na świat przychodzi 10 razy więcej noworodków ze zdiagnozowanym alkoholowym zespołem płodowym niż z zespołem Downa. Zapraszamy dziś do lektury fragmentu artykułu, który zamieścimy w kolejnych wydaniach „Strefy Logopedy”. 

W wynikach badań (S. Baron-Cohen i in.) wykazano, iż dzieci z zaburzeniem ze spektrum autyzmu nie przejawiają trudności z odczytywaniem i rozumieniem przeżywanych przez innych tzw. prostych stanów emocjonalnych: radości, smutku, złości czy strachu. Problematyczne natomiast okazało się rozpoznawanie tzw. emocji kognitywnych: zaskoczenia, zakłopotania, zaciekawienia, zdziwienia, rozczarowania, zazdrości, wstydu czy znudzenia. Zrozumienie tych stanów wymaga wyobrażenia sobie, co przeżywa obserwowana osoba, tego co dzieje się w jej umyśle – wymaga empatii.

Małe dzieci posiadają niezwykłą zdolność do naśladowania i dostosowywania swojej wymowy do wymowy otoczenia. Dzięki temu, dziecko jest w stanie w sposób biegły opanować język ojczysty. Jednak ten sam fenomen sprawia, że oprócz mowy wzorcowej mogą utrwalić się artykulacje nieprawidłowe, niezgodne z normami ortofonicznymi.

Onomatopeje w sposób naturalny i łatwy potrafią wyrazić otaczające nas zjawiska dźwiękowe. Są pierwszymi, naturalnymi słowami dziecka, powiązanymi z określonym znaczeniem. Dziecko wsłuchuje się w dźwięki otaczającego świata, a następnie próbuje je naśladować. Posługiwanie się wyrażeniami dźwiękonaśladowczymi stanowi etap rozwoju werbalnych kontaktów dziecka z innymi ludźmi. Zabawy z wyrażeniami dźwiękonaśladowczymi wyzwalają spontaniczne reakcje dziecka do nadawania sensu dźwiękom językowym. Onomatopeje występują we wszystkich językach świata. Są pierwszymi słowami małego dziecka, które pozwalają na komunikację werbalną z otoczeniem. Przez pewien okres funkcjonują w języku dziecka prawidłowo rozwijającego się. Następnie (około drugiego roku życia) są wypierane przez wyrazy słownikowe. Bardzo ważne i pomocne jest też stosowanie ich w terapii logopedycznej.